Introduction to Caesar's
De Bello Gallico (DVD)
1000+ minutes of audio mp3 files
You can find this DVD in the Latinum store on Kunaki.
This material is suitable for intermediate students of Latin.
1. This DVD contains the audio for Lowe, Butler and Walker's introductory text for Caesar, Cannon's introductory text for Caesar, vocabulary audio files, and a separate literal English translation in audio.
2. The audio covers Book One of Caesar's Gallic War, from Chapter 1 to Chapter 28.
3. Lowe's text on the DVD is numbered from 000 to 106
4. Cannon's text is named Cannon's Caesar, and is numbered from 001 to 029
5. The vocabulary audio is taken from Cannon's text, and contains all the vocabulary in audio for book one of De Bello Gallico. Each word or phrase is read in Latin - English - Latin.
6. The English literal version is contained in the files numbered 1001 to 1029, and contains a literal rendition of the text.
You can find this DVD in the Latinum store on Kunaki.
How to use this material:
The student can examine the contents of the texts, and work out their own approach to using these audio resources.
Lowe's text contains much grammatical information, and the audio really needs to be used in conjunction with the text. This is a comprehensive textbook, which also lays down an overview of Latin grammar as it proceeds through the material line by line. This textbook contains a full Latin syntax, which is not read out in
audio, but which might be useful for the student to consult.
Cannon's text contains a re-written summary in simplified Latin of each chapter, followed by the
actual chapter. This text also contains a brief grammatical appendix, which is not included in the audio.
The English literal translation is to be found in the files numbered 1001 to 1029. It might be useful for a beginning student to listen to the English, before looking at the Latin, so that he or she is more or less familiar with the text before attempting to learn it.
The vocabulary files are intended to consolidate what you know, and can be listened to before starting the material, or occasionally, to refresh the memory.
You can find this DVD in the Latinum store on Kunaki.
Tuesday, 18 May 2010
Friday, 26 March 2010
Latin Language Audio Recordings and Courses
I've been continuing my work producing Latin recordings - which are available here .
The latest DVD is a recording of D'Ooge's edition of URBIS ROMAE VIRI INLUSTRES.
Each DVD contains the files in mp3 format, so they can easily be imported to an mp3 player or ipod, or played directly on the computer.
I am currently recording Eutropius' 'Breviarium', which will be my first 'authentic' Latin audiobook, to be followed by Nepos, Curtius, and the text that is known as 'Cato', and then moving on to other Roman authors.
Adler, by first production, merits a re-record - however, the complete audio course, despite its flaws does an good job of introducing the student to Latin. There is no other course like it currently on the market. As Adler took me 2 years to produce, the re-recording will not come in the forseeable future.
Wednesday, 24 March 2010
Latinum
LATINUM: Molendinarius (Evan Millner) ha construido Latinum como un curso de audio, basados directamente en los métodos de prueba utilizados en el renacimiento del idioma.
http://latinum.mypodcast.com
http://latinum.mypodcast.com
Monday, 8 March 2010
Latin Language Chatroom
CONVIVIUM LATINUM
Foedus Latinum uses Houseparty for its active audio visual chatroom. Basic sign-in needs no Latin. You are warmly invited to join Convivium Latinum. You will need to ad some Latin speaking freinds to get started, if you don't yet have any; you can find a list of Convivium Latinum users here.
"Convivium" (id est, Houseparty) facultatem octo confabulari viva voce simul dat. Possis videre quis homo domi esse (id est, quis in linea sit) , et eum eamve salvere jubere. Rogare: "Bona vena me audies?" ; (veniam in conclavi inire petendum'st). Licentia concessa, te jungere et in conclavi includere licet, confabulari causa.
LOCUTORIUM LATINUM
There is also a Locutorium Latinum texting chatroom (hosted on Skype) to write to others in Latin, which currently has 250 membersSi per SKYPEN (Skype) confabulari vis, habemus LOCUTORIUM LATINUM apud Skype, et possis illic confabulari per litteras, picturas etc ad alios emittere.
LOCUTORIUM LATINUM APUD SKYPE
https://join.skype.com/i8T6Wgfi2cej
Junge Te!
SKYPE
Ecce vinculum ad gregem:
https://join.skype.com/i8T6Wgfi2cej
Sunday, 28 February 2010
Quantum leap for phonon lasers
Quantum leap for phonon lasers
When technology is fully developed, maybe it will be able to peer into the carbonised scrolls from Herculaneum?
Monday, 8 February 2010
With Adler's book one learns Latin by composing it and speaking it
With Adler's book one learns Latin by composing it and speaking it, making one's knowledge of the language more like the knowledge of modern spoken languages. It is also the basis of Evan Millner's Latinum Podcast. He has recorded the whole book as podcasts suitable for download to an mp3 player. Latin can be learned while driving or exercising. rnrnI've been using the book myself, and find my knowledge of Latin to be deepened considerably, especially in my understanding of the cases. Before, they were understood analytically from studying the grammar. Now, I understand them without having to think about it, just from the practice of listening to spoken Latin. rnrnAdler is also reputedly the model for Melville's Bartleby. rnrn
An Esperantist Studies Latin
An Esperantist Studies Latin
(Esperanto version follows.)
Subject to the limits of human frailty, I endeavor to extend my knowledge to encompass all that is worthy. Learning Esperanto was in important way-point on this journey, and now has led me into a new realm, the study of Latin.
I began to study Esperanto in about 2001. The first year, I studied about 30 minutes or more everyday, and by the end of that year I was quite conversational. By the end of the third year I could speak quite smoothly. Any errors in communication that I made could be easily resolved by asking questions. I was at this time functionally fluent, although at that time, as today, I often made grammatical mistakes, did not have the broadest vocabulary possible, and could only read Esperanto at one-fourth the rate I read my native English. Since that time, I have not studied or progressed much, although happily my skills have not decayed either---I can demonstrably begin speaking Esperanto flowingly at a moment's notice. There is a difference between knowing somthing in the head, an ephemeral and surface sort of knowing, and knowing something in the heart, a deep and permanent sort of knowing. My knowledge of Esperanto, incomplete and imperfect as it may be, is "in the heart".
One of the things that I have always valued about Esperanto is its propaedeutic effect---the idea that learning one language, and Esperanto in particular, assists with learning other languages.
This year, I have started learning Latin: to test this hypothesis, as a mental exercise, to be able to fully understand how Latin evolved into Spanish, and to access directly some of the best minds of the last two millenia.
I have now studied Latin enough to confirm, in the heart, some common head-knowledge.
Latin is rich, irregular, complicated, and ten times more difficult than Esperanto. An investment in studying Latin may be equally or more rewarding than an investment in Esperanto to a particular student, but I can assert with perfect and personal confidence that Esperanto is a better choice as an international aŭilliary language.
However, I prefer to emphasize the synergy of studying both, rather than their relative merits. The vocabulary and grammar of Esperanto overlap with Latin to such an extent that I submit that it is useful to think of Esperanto as a simplification of Latin. I know that this is not true phylogenetically. Esperanto is not an outgrowth of Latin, except in so far as its creator was influenced by languages that have all been deeply influecned by Latin, and by his boyhood study. This is common knowledge, but until I begain to study Latin, I did not fully realize how much they have in common.
It feels as if the vocabulary is 80% the same, and, significantly, this includes even the shortest, most common words in Esperanto, such as the affixes and prepositions. They also share these grammatical features:
Grammatical marking of part-of-speech allows both languages to celebrate a freedom of word order that Esperanto poets and Roman orators put to good use.
Once an English speaker has internalized the accusative in Esperanto or Latin, he or she knows it in the other. This is a slight hurdle in Esperanto, and I suspect for many students of Latin this similarly takes some time. Having crossed this obstacle in Esperanto, it seems completely natural to me in Latin.
The ablative in Latin is very similar to the advanced use of adverbial participles in Esperanto.
The use of compounding prepositions before adverbs and nouns is similar in both languages, though far more regular in Esperanto.
Latin utilizes at least some of the word-building (agglutination) that is common to Esperanto, including the use of enclitics.
My study plan for Latin is similar to my previous study plan for Esperanto: to study about 30 minutes, but at least 15, every day. I am working through the popular Wheelock's Latin textbook. I conscientiously do all the exercises there and in the Workbook for Wheelock's Latin as I complete each chapter.
Critically, I also listen to Latinum, a huge collection of audio files in Latin. While exercising and in the few minutes between interruptions that come to my desk at work, I problably listen to Latinum about 45 minutes every day on average, though often passively, without giving it my full attention. Evan der Millner has given a wonderful gift to the world in creating Latinum. Given the large number of Esperanto radio broadcasts, there is much more audio material in Esperanto than in Latin, but I don't think anyone has taken the time to create and organize so useful an audio repository for learners as has magister der Millner.
Our work placing Esperanto works at Project Gutenberg may hopefully enjoy the success that has Latinum, a success which can be considered a justification of those of you who have worked to put audio books in Esperanto on the internet, such as the six availabe at LibriVox.
I have currently completed Chapter 7 (out of 40!) in Wheelock, after about six weeks of study. By way of comparison, I completed my first Esperanto textbook (Conroy) in 30 days.
Frankly, I love studying Latin. (Of course, I love studying everything---I seem to be happily addicted to learning, or, if you are uncharitable, the illusory trappings of learning.) So far this small study of Latin has taught me history, deepened my understanding of English, given me some appreciation of Latin poetry, and allowed me to look at a Latin text or motto and figure out its subject, if not its subtlety. I value these benefits highly.
I can pronounce, but not converse in, Latin today. After studying Esperanto for six weeks I could hold meaningful if faltering conversations, laugh at jokes in Esperanto, and terrify myself by rereading Don Harlow's translation into Esperanto of Lovecraft's little horrow gem, Pickman's Model.
Life is short and forces us to choose the order in which we we study our subjects, even if an optimist need never admit he or she is completely abandoing one. If you can pardon my anthropomorphism, languages, therefore, compete for the affection and attention of their students. Perhaps, for children of a certain age in a school curriculum, this competition is unavoidable, because they must, as a practical matter, decide with language to study first. But I prefer to think of the two languages as collaborators, rather than competitors. I hope this to be true of any two related subjects, but I am certain it is true of Latin and Esperanto. Learning Esperanto has given me confidence in my ability, and instigated in me a previously unfelt desire, to learn Latin. At the end of this year we will have one single isolated and subjective datum about the extent to which learning Esperanto first has made learning Latin easier.
* * *
(Angla versio de supre.)
Ĝis la limojn de la homa menso, mi penas enmensigi la tutaĵon de inda homa scio. Lernado de Esperanto estis grava vojmeza punkto apud mia pado, kaj nun kondukas min al nova fako, tiu de la Latian lingvo.
Mi ekstudis E-on proksimume en 2001. La unua jaro, mi studis dum 30 minutoj aŭ pli ĉiutage, kaj post tiu jaro mi kapablas konversi glate. Iujn mankojn, kiujn mi havas, mi povas plenigi per demandoj. Mi tiam estis funkciante flue, malgraŭ ke tiam, kiel nun, mi ofte fuŝis gramatikajn aferojn, ne havis tre vastan vortŝtokon, kaj povas legi per nur kvadrono de la rapideco per kiu mi legas mian denaskan lingvon, la anglan. Ekde tiam, mi ne studis aŭ progresis multe, tamen feliĉe mi ne malkapabliĝis---mi povas elmontri ekparoli la internacian lingvon glate je iu ajn momento. Estas diferenco inter scio de la kapo, kiu estas maldurema kaj surfacema, kaj ĝisoste scio de la koro, kiu estas profunda kaj ĉiamdaŭra. Mia scio de Esperanto, malperfekta kaj mal-vastega, estas ĝiskora.
Inter al benoj de Esperanto estas la propaedeŭtika efiko---la ideo ke studado de unu lingvo, kaj Esperanto precipe, helpas lernadon de aliaj lingvoj.
Ĉijare, mi ekstudis la latinan lingvon: por provi tiun hipotezion, por ekzerci la menson, por profunde kompreni la evoluon de latina al la hispanon, kaj por esti tuŝota rekte per iom da la plej bonaj mensaj de la lastaj du miljaroj.
Mi nun studis la latinan sufiĉe por konfirmi, ĝiskore, tion, kion oni ofte diras per kapo-scio.
La latita lingvo estas riĉa, malregulema, malsimpla, kaj dekoble pli malfacila ol Esperanto. Investo en studado de la latinan eble estas egvale aŭ pli valora ol investo en Esperanto por dependente de la studento, tamen mi asertas per persona kaj perfekto memfido ke Esperanto estas plibona elekto por internacia interkomunikado.
Malgraŭ tio, mi preferas emfazi la sinergion inter la du lingvo, ol iliajn konkursantajn meritojn. La vortŝtoko kaj gramatiko de la du intersektas sufiĉe ke oni povas pripensi E-on kiel simpla versio de la latinan. Mi scias ke ĉi tio ne veras filogeneze. Esperanto ne estas ido de la latinan, krom ke la lingvo de Romo influis la kreinton de E-on per la latinidaj lingvoj, kaj per lia rekta studado de ĝin kiam junulo. Ĉi tiu estas vaste konata, sed antaŭ mi ekstudas la latinan, mi ne plene komprenis kiom, tiom ili similas.
Ŝajnas ke la vortŝtoko estas 80% sama, kaj, tre grave, tiu inkludas la plej mallongajn kaj plej uzatajn vortojn de Esperanto, ekzemple la afiksoj kaj prepoziciojn. Ili ankaŭ samas gramatike:
Signado de tipo de vorto permesas ambaŭ ĝui liberon de vort-ordo ke poetaj de Esperanto kaj oratoroj romaj bone uzis.
Post parolanto de la angla bone komprenas la akuzativon en unu, ne devas lerni ĝin en la alio. Ŝajnis tute natura al mi en la latinan.
La ablativo en latino similas al la averba uzado de participioj en e-o.
Vortkonstruado per prepozicioj antaŭ adverboj kaj substantivoj similas en la du (krome, estas multe pli laŭ-regula en Esperanto.)
La latina uzas almenaŭ parton de la vortkonstruado kiu kutimas en Esperanto, inkluzive de la uzado de enklitikoj.
Mia plano por studado de la latina similas al mia antaŭa studado por Esperanto: mi intencas studi dum 30 minutoj, kaj almenaŭ dum 15, ĉiutage. Mi studas per la populara lernolibro Wheelock's Latin. Mi diligente faras ĉiujn de la ekzercoj en tiu kaj en la pratik-libro Workbook for Wheelock's Latin antaŭ mi finfinis ĉiujn ĉapitrojn.
Grave, mi ankaŭ aŭskultas al Latinum, grandega aro de audeblaj dosieroj en la latina. Dum mi kuradas kaj dum malmultaj minutoj inter interrompo ĉe mia dunga skribtablo, mi verŝajne aŭskultas al Latinum 45 minutoj ĉiutage, tamen ofte malaktive. Eva der Millner donacis mirinda donacon al la mondo pro krei Latinum-on. Pro grandega numero de radiaj elsendoj en Esperanto, estas pli da aŭskultebla materialo en Esperanto ol en la latina, tamen mi pensas ke neniu elspezis la tempon por krei kaj organizi kian utilan rimedaron por lernantoj, tian faris "magister" Evan Der Millner.
Nia laboro por enmeti Esperantajn tekstojn ĉe Projekto Gutenbergo espereble same sukcesos kiel Latinum, sukceso kia, tia valorigas laborantojn por havebligi aud-librojn en Esperanto interrete, ekzemple la ses ĉe LibriVox.
Mi nun studis ĝis ĉapitro 7 (el 40!) en Wheelock, post ses semajnoj de studo. Kompare de Esperanto, ĝi progresas malrapide: mi finis mian unuan tutan lernolibron de Esperanto (Conroj) en 30 tagoj.
Elkore, mi amas studi la latinan. (Ja vere, mi amas studi ĉion---verŝajne lernado maniuligas min, aŭ, se vi estas malĝentila, la iluzio kaj garnitaro de lernado fie allogas min.) Ĝis nun mia studeto de la latina lingvo instruis al mi historion, plibonigis mian komprenon de la angla, donis al mi estimon de poezio latina, kaj permesis min legi latinan tekston aŭ moton kaj elpensi la temon, se ne la tutan signifon. Mi ŝatas tiujn benojn.
Mi povas elparoli, sed ne konversi, per la latinan hodiaŭ. Ses semajne post ekstudi E-on mi povas konversi, tre fuŝeme, kun signifo, ridi pro ŝercoj en E-o, kaj timigi min per relegado de elangliĝo far Don Harlow de juveleto de hororo far Lovecraft, Pickman's Model.
Vivo estas mallonga kaj pelas nin elekti ordon per kiu ne studas niajn interesojn, eĉ se optimistulo neniam devas konfesi ke li aŭ ŝi ĉiame forlasis unu el ili. Bonvole pardonu mi pro antroformigo de lingvoj, tamen lingvoj, tial, konkursas por la atento kaj ŝato de siaj studentoj. Eble, por infanoj en lerneja kursaro, tia konkurso estas nepra, ĉar ili devas elekti kiun, tiun por studi. Tamen mi preferas pensi ke la du lingvoj estas kunlaborantoj, anstataŭ konkursantoj. Mi esperas ke ĉi tiu estas vera por iu ajn du similaj kampoj aŭ fakoj de studado, tamen mi certas ke estas vera por la latinan kaj la internacian lingvojn. Lernado de Esperanto donis al mi memfido pri mia kapablo, kaj instigis en mi antaŭe nekonata deziron, por lerni la latinan. Je la fino de la jaro ni havos unuopan, izolatan, kaj subjektivan dateneron pri kiom la antaŭa studado de Esperanto helpas la lernadon de la latina lingvo.
by Robert L. Read
Robert L. Read's blog Login or register to post comments
Comments
La Latina
Mi gratulas vin pro lernado de la latina. Ĝia komplekseco estas ja bonega ekzercado por la menso. Miaopinie, ĝi estas studinda ĉar ĝi estas parto grava de nia kultura heredaĵo.
Koincide, mi ĵus hieraŭ parolis al iu pri la latina kaj Esperanto. Mi jam ekstudis la latinan kiam hazarde mi trovis en librovendejo gramatikon de Esperanto. Ĝi aspektis al mi kvazaŭ modernigita latina. La fakto, ke mi rapide lernis Esperanton kaj baldaŭ uzis ĝin koresponde, donis al mi la plezuron sukcese lerni lingvon kaj animadis min studi aliajn lingvojn.
Estas kelkaj libroj en Esperanto pri la romia mondo. Inter ili, multe plaĉis al mi romanon "La Ŝtona Urbo" kaj mi nun eklegas libron "Morto de Artisto". Anna Löwenstein, miaopinie, vivige prezentas al ni la romian epokon.
Samideane,
Karlo
(Esperanto version follows.)
Subject to the limits of human frailty, I endeavor to extend my knowledge to encompass all that is worthy. Learning Esperanto was in important way-point on this journey, and now has led me into a new realm, the study of Latin.
I began to study Esperanto in about 2001. The first year, I studied about 30 minutes or more everyday, and by the end of that year I was quite conversational. By the end of the third year I could speak quite smoothly. Any errors in communication that I made could be easily resolved by asking questions. I was at this time functionally fluent, although at that time, as today, I often made grammatical mistakes, did not have the broadest vocabulary possible, and could only read Esperanto at one-fourth the rate I read my native English. Since that time, I have not studied or progressed much, although happily my skills have not decayed either---I can demonstrably begin speaking Esperanto flowingly at a moment's notice. There is a difference between knowing somthing in the head, an ephemeral and surface sort of knowing, and knowing something in the heart, a deep and permanent sort of knowing. My knowledge of Esperanto, incomplete and imperfect as it may be, is "in the heart".
One of the things that I have always valued about Esperanto is its propaedeutic effect---the idea that learning one language, and Esperanto in particular, assists with learning other languages.
This year, I have started learning Latin: to test this hypothesis, as a mental exercise, to be able to fully understand how Latin evolved into Spanish, and to access directly some of the best minds of the last two millenia.
I have now studied Latin enough to confirm, in the heart, some common head-knowledge.
Latin is rich, irregular, complicated, and ten times more difficult than Esperanto. An investment in studying Latin may be equally or more rewarding than an investment in Esperanto to a particular student, but I can assert with perfect and personal confidence that Esperanto is a better choice as an international aŭilliary language.
However, I prefer to emphasize the synergy of studying both, rather than their relative merits. The vocabulary and grammar of Esperanto overlap with Latin to such an extent that I submit that it is useful to think of Esperanto as a simplification of Latin. I know that this is not true phylogenetically. Esperanto is not an outgrowth of Latin, except in so far as its creator was influenced by languages that have all been deeply influecned by Latin, and by his boyhood study. This is common knowledge, but until I begain to study Latin, I did not fully realize how much they have in common.
It feels as if the vocabulary is 80% the same, and, significantly, this includes even the shortest, most common words in Esperanto, such as the affixes and prepositions. They also share these grammatical features:
Grammatical marking of part-of-speech allows both languages to celebrate a freedom of word order that Esperanto poets and Roman orators put to good use.
Once an English speaker has internalized the accusative in Esperanto or Latin, he or she knows it in the other. This is a slight hurdle in Esperanto, and I suspect for many students of Latin this similarly takes some time. Having crossed this obstacle in Esperanto, it seems completely natural to me in Latin.
The ablative in Latin is very similar to the advanced use of adverbial participles in Esperanto.
The use of compounding prepositions before adverbs and nouns is similar in both languages, though far more regular in Esperanto.
Latin utilizes at least some of the word-building (agglutination) that is common to Esperanto, including the use of enclitics.
My study plan for Latin is similar to my previous study plan for Esperanto: to study about 30 minutes, but at least 15, every day. I am working through the popular Wheelock's Latin textbook. I conscientiously do all the exercises there and in the Workbook for Wheelock's Latin as I complete each chapter.
Critically, I also listen to Latinum, a huge collection of audio files in Latin. While exercising and in the few minutes between interruptions that come to my desk at work, I problably listen to Latinum about 45 minutes every day on average, though often passively, without giving it my full attention. Evan der Millner has given a wonderful gift to the world in creating Latinum. Given the large number of Esperanto radio broadcasts, there is much more audio material in Esperanto than in Latin, but I don't think anyone has taken the time to create and organize so useful an audio repository for learners as has magister der Millner.
Our work placing Esperanto works at Project Gutenberg may hopefully enjoy the success that has Latinum, a success which can be considered a justification of those of you who have worked to put audio books in Esperanto on the internet, such as the six availabe at LibriVox.
I have currently completed Chapter 7 (out of 40!) in Wheelock, after about six weeks of study. By way of comparison, I completed my first Esperanto textbook (Conroy) in 30 days.
Frankly, I love studying Latin. (Of course, I love studying everything---I seem to be happily addicted to learning, or, if you are uncharitable, the illusory trappings of learning.) So far this small study of Latin has taught me history, deepened my understanding of English, given me some appreciation of Latin poetry, and allowed me to look at a Latin text or motto and figure out its subject, if not its subtlety. I value these benefits highly.
I can pronounce, but not converse in, Latin today. After studying Esperanto for six weeks I could hold meaningful if faltering conversations, laugh at jokes in Esperanto, and terrify myself by rereading Don Harlow's translation into Esperanto of Lovecraft's little horrow gem, Pickman's Model.
Life is short and forces us to choose the order in which we we study our subjects, even if an optimist need never admit he or she is completely abandoing one. If you can pardon my anthropomorphism, languages, therefore, compete for the affection and attention of their students. Perhaps, for children of a certain age in a school curriculum, this competition is unavoidable, because they must, as a practical matter, decide with language to study first. But I prefer to think of the two languages as collaborators, rather than competitors. I hope this to be true of any two related subjects, but I am certain it is true of Latin and Esperanto. Learning Esperanto has given me confidence in my ability, and instigated in me a previously unfelt desire, to learn Latin. At the end of this year we will have one single isolated and subjective datum about the extent to which learning Esperanto first has made learning Latin easier.
* * *
(Angla versio de supre.)
Ĝis la limojn de la homa menso, mi penas enmensigi la tutaĵon de inda homa scio. Lernado de Esperanto estis grava vojmeza punkto apud mia pado, kaj nun kondukas min al nova fako, tiu de la Latian lingvo.
Mi ekstudis E-on proksimume en 2001. La unua jaro, mi studis dum 30 minutoj aŭ pli ĉiutage, kaj post tiu jaro mi kapablas konversi glate. Iujn mankojn, kiujn mi havas, mi povas plenigi per demandoj. Mi tiam estis funkciante flue, malgraŭ ke tiam, kiel nun, mi ofte fuŝis gramatikajn aferojn, ne havis tre vastan vortŝtokon, kaj povas legi per nur kvadrono de la rapideco per kiu mi legas mian denaskan lingvon, la anglan. Ekde tiam, mi ne studis aŭ progresis multe, tamen feliĉe mi ne malkapabliĝis---mi povas elmontri ekparoli la internacian lingvon glate je iu ajn momento. Estas diferenco inter scio de la kapo, kiu estas maldurema kaj surfacema, kaj ĝisoste scio de la koro, kiu estas profunda kaj ĉiamdaŭra. Mia scio de Esperanto, malperfekta kaj mal-vastega, estas ĝiskora.
Inter al benoj de Esperanto estas la propaedeŭtika efiko---la ideo ke studado de unu lingvo, kaj Esperanto precipe, helpas lernadon de aliaj lingvoj.
Ĉijare, mi ekstudis la latinan lingvon: por provi tiun hipotezion, por ekzerci la menson, por profunde kompreni la evoluon de latina al la hispanon, kaj por esti tuŝota rekte per iom da la plej bonaj mensaj de la lastaj du miljaroj.
Mi nun studis la latinan sufiĉe por konfirmi, ĝiskore, tion, kion oni ofte diras per kapo-scio.
La latita lingvo estas riĉa, malregulema, malsimpla, kaj dekoble pli malfacila ol Esperanto. Investo en studado de la latinan eble estas egvale aŭ pli valora ol investo en Esperanto por dependente de la studento, tamen mi asertas per persona kaj perfekto memfido ke Esperanto estas plibona elekto por internacia interkomunikado.
Malgraŭ tio, mi preferas emfazi la sinergion inter la du lingvo, ol iliajn konkursantajn meritojn. La vortŝtoko kaj gramatiko de la du intersektas sufiĉe ke oni povas pripensi E-on kiel simpla versio de la latinan. Mi scias ke ĉi tio ne veras filogeneze. Esperanto ne estas ido de la latinan, krom ke la lingvo de Romo influis la kreinton de E-on per la latinidaj lingvoj, kaj per lia rekta studado de ĝin kiam junulo. Ĉi tiu estas vaste konata, sed antaŭ mi ekstudas la latinan, mi ne plene komprenis kiom, tiom ili similas.
Ŝajnas ke la vortŝtoko estas 80% sama, kaj, tre grave, tiu inkludas la plej mallongajn kaj plej uzatajn vortojn de Esperanto, ekzemple la afiksoj kaj prepoziciojn. Ili ankaŭ samas gramatike:
Signado de tipo de vorto permesas ambaŭ ĝui liberon de vort-ordo ke poetaj de Esperanto kaj oratoroj romaj bone uzis.
Post parolanto de la angla bone komprenas la akuzativon en unu, ne devas lerni ĝin en la alio. Ŝajnis tute natura al mi en la latinan.
La ablativo en latino similas al la averba uzado de participioj en e-o.
Vortkonstruado per prepozicioj antaŭ adverboj kaj substantivoj similas en la du (krome, estas multe pli laŭ-regula en Esperanto.)
La latina uzas almenaŭ parton de la vortkonstruado kiu kutimas en Esperanto, inkluzive de la uzado de enklitikoj.
Mia plano por studado de la latina similas al mia antaŭa studado por Esperanto: mi intencas studi dum 30 minutoj, kaj almenaŭ dum 15, ĉiutage. Mi studas per la populara lernolibro Wheelock's Latin. Mi diligente faras ĉiujn de la ekzercoj en tiu kaj en la pratik-libro Workbook for Wheelock's Latin antaŭ mi finfinis ĉiujn ĉapitrojn.
Grave, mi ankaŭ aŭskultas al Latinum, grandega aro de audeblaj dosieroj en la latina. Dum mi kuradas kaj dum malmultaj minutoj inter interrompo ĉe mia dunga skribtablo, mi verŝajne aŭskultas al Latinum 45 minutoj ĉiutage, tamen ofte malaktive. Eva der Millner donacis mirinda donacon al la mondo pro krei Latinum-on. Pro grandega numero de radiaj elsendoj en Esperanto, estas pli da aŭskultebla materialo en Esperanto ol en la latina, tamen mi pensas ke neniu elspezis la tempon por krei kaj organizi kian utilan rimedaron por lernantoj, tian faris "magister" Evan Der Millner.
Nia laboro por enmeti Esperantajn tekstojn ĉe Projekto Gutenbergo espereble same sukcesos kiel Latinum, sukceso kia, tia valorigas laborantojn por havebligi aud-librojn en Esperanto interrete, ekzemple la ses ĉe LibriVox.
Mi nun studis ĝis ĉapitro 7 (el 40!) en Wheelock, post ses semajnoj de studo. Kompare de Esperanto, ĝi progresas malrapide: mi finis mian unuan tutan lernolibron de Esperanto (Conroj) en 30 tagoj.
Elkore, mi amas studi la latinan. (Ja vere, mi amas studi ĉion---verŝajne lernado maniuligas min, aŭ, se vi estas malĝentila, la iluzio kaj garnitaro de lernado fie allogas min.) Ĝis nun mia studeto de la latina lingvo instruis al mi historion, plibonigis mian komprenon de la angla, donis al mi estimon de poezio latina, kaj permesis min legi latinan tekston aŭ moton kaj elpensi la temon, se ne la tutan signifon. Mi ŝatas tiujn benojn.
Mi povas elparoli, sed ne konversi, per la latinan hodiaŭ. Ses semajne post ekstudi E-on mi povas konversi, tre fuŝeme, kun signifo, ridi pro ŝercoj en E-o, kaj timigi min per relegado de elangliĝo far Don Harlow de juveleto de hororo far Lovecraft, Pickman's Model.
Vivo estas mallonga kaj pelas nin elekti ordon per kiu ne studas niajn interesojn, eĉ se optimistulo neniam devas konfesi ke li aŭ ŝi ĉiame forlasis unu el ili. Bonvole pardonu mi pro antroformigo de lingvoj, tamen lingvoj, tial, konkursas por la atento kaj ŝato de siaj studentoj. Eble, por infanoj en lerneja kursaro, tia konkurso estas nepra, ĉar ili devas elekti kiun, tiun por studi. Tamen mi preferas pensi ke la du lingvoj estas kunlaborantoj, anstataŭ konkursantoj. Mi esperas ke ĉi tiu estas vera por iu ajn du similaj kampoj aŭ fakoj de studado, tamen mi certas ke estas vera por la latinan kaj la internacian lingvojn. Lernado de Esperanto donis al mi memfido pri mia kapablo, kaj instigis en mi antaŭe nekonata deziron, por lerni la latinan. Je la fino de la jaro ni havos unuopan, izolatan, kaj subjektivan dateneron pri kiom la antaŭa studado de Esperanto helpas la lernadon de la latina lingvo.
by Robert L. Read
Robert L. Read's blog Login or register to post comments
Comments
La Latina
Mi gratulas vin pro lernado de la latina. Ĝia komplekseco estas ja bonega ekzercado por la menso. Miaopinie, ĝi estas studinda ĉar ĝi estas parto grava de nia kultura heredaĵo.
Koincide, mi ĵus hieraŭ parolis al iu pri la latina kaj Esperanto. Mi jam ekstudis la latinan kiam hazarde mi trovis en librovendejo gramatikon de Esperanto. Ĝi aspektis al mi kvazaŭ modernigita latina. La fakto, ke mi rapide lernis Esperanton kaj baldaŭ uzis ĝin koresponde, donis al mi la plezuron sukcese lerni lingvon kaj animadis min studi aliajn lingvojn.
Estas kelkaj libroj en Esperanto pri la romia mondo. Inter ili, multe plaĉis al mi romanon "La Ŝtona Urbo" kaj mi nun eklegas libron "Morto de Artisto". Anna Löwenstein, miaopinie, vivige prezentas al ni la romian epokon.
Samideane,
Karlo
Subscribe to:
Comments (Atom)